Fortepian przy Starostwie Powiatowym w Rybniku

Przed budynkiem Starostwa Powiatowego w Rybniku stoi coś, czego nie spodziewa się zobaczyć przy urzędzie – fortepian. Nie za szybą, nie w sali koncertowej, tylko po prostu na placu, dostępny dla każdego przechodnia. Można podejść i zagrać. Bez biletu, bez rezerwacji, bez pytania o zgodę.

To jeden z dwóch plenerowych instrumentów, które pojawiły się w powiecie rybnickim w 2023 roku. Drugi trafił do Czerwionki-Leszczyn. Oba powstały w ramach szerszego projektu kulturalnego, który przyniósł regionowi także fortepian koncertowy najwyższej klasy – Steinway & Sons, umieszczony w zabytkowym Dworze w Łukowie Śląskim.

Jak to w ogóle działa – fortepian na dworze?

Pytanie brzmi: czy to nie szaleństwo zostawić instrument muzyczny na placu? Okazuje się, że nie. Plenerowe fortepiany to specjalnie przystosowane konstrukcje, które wytrzymują zmienne warunki pogodowe. Nie są to zwykłe instrumenty przeniesione z salonu.

Fortepian przy starostwie pilnuje kamera monitoringu. Urzędnicy zachęcają zarówno pianistów amatorów, jak i profesjonalistów, żeby siadali i grali. Dla petentów załatwiających sprawy w urzędzie, dla pracowników w przerwie na lunch, dla przypadkowych przechodniów. Muzyka w przestrzeni publicznej nie potrzebuje specjalnej okazji.

I faktycznie – mieszkańcy grają. Od pierwszych dni po ustawieniu instrumentu pojawiały się nagrania z koncertów. Czasem ktoś przysiadał na chwilę i odgrywał utwór z pamięci, innym razem organizowano bardziej formalne występy.

Skąd się wziął ten pomysł?

Cały projekt nosi nazwę „Rozbudowa infrastruktury kulturalnej poprzez zakup fortepianu na cele konkursu dla młodych talentów oraz dwóch fortepianów zewnętrznych”. Powiat Rybnicki otrzymał na niego dofinansowanie w 2022 roku w ramach Programu Inwestycji Strategicznych Polski Ład. Łączny koszt zakupu trzech instrumentów wyniósł 424 tysięcy złotych, z czego 90 procent pokryło dofinansowanie.

Rybnik dołączył do grona polskich miast, które stawiają na muzykę w przestrzeni publicznej. Podobne instrumenty można znaleźć w różnych miejscach Europy – na dworcach, w metrze, przy platformach widokowych. Idea jest prosta: jeśli umiesz grać, zagraj. Jeśli nie umiesz, posłuchaj.

Jeden z fortepianów plenerowych w Europie stanął na wysokości ponad 3000 metrów n.p.m., w pobliżu platformy widokowej na Mont Blanc, z napisem „kto umie niech zagra”.

Co jeszcze warto wiedzieć o projekcie?

Gwiazdą całego przedsięwzięcia jest bez wątpienia fortepian koncertowy Steinway & Sons model D-274, który dotarł z Hamburga do Dworu w Łukowie Śląskim 25 kwietnia 2023 roku. To instrument światowej klasy, produkowany ręcznie przez firmę działającą od 1853 roku. Pierwszy koncert na nim zagrał Mateusz Dubiel, młody pianista z Bielska-Białej, laureat Ogólnopolskiego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina dla dzieci i młodzieży.

Plenerowy fortepian przy starostwie ma zupełnie inne zadanie. Nie chodzi tu o perfekcyjne brzmienie w akustycznie przygotowanej sali, tylko o dostępność. O to, że muzyka może być częścią codzienności, a nie tylko wydarzeniem wymagającym kupna biletu i odświętnego ubrania.

Dla kogo jest ten fortepian?

Dla każdego. To brzmi jak frazes, ale w tym przypadku naprawdę tak jest. Jeśli grasz na fortepianie – niezależnie od poziomu – możesz podejść i zagrać. Jeśli nie grasz, możesz posłuchać, kiedy gra ktoś inny. Albo po prostu przejść obok, wiedząc, że takie miejsce w mieście istnieje.

Rodziny z dziećmi mogą pokazać dzieciom, jak działa prawdziwy instrument. Młodzi muzycy mogą sprawdzić się przed publicznością bez presji formalnego koncertu. Starsi mieszkańcy mogą przypomnieć sobie melodie z lat młodości. Turyści odwiedzający urząd mogą zrobić sobie nietypowe zdjęcie.

Nie każdy korzysta z takiej atrakcji w ten sam sposób i nie każdy musi. Obecność instrumentu w przestrzeni publicznej sama w sobie zmienia charakter miejsca.

Praktyczne informacje – jak znaleźć fortepian?

Fortepian stoi przed budynkiem Starostwa Powiatowego w Rybniku, przy placu Wolności. To centrum miasta, łatwo dostępne zarówno pieszo, jak i komunikacją miejską. Budynek starostwa to charakterystyczny gmach, który trudno przeoczyć.

Dostęp do instrumentu jest bezpłatny i całodobowy. Nie ma godzin otwarcia, nie trzeba rezerwować terminu. Instrument jest na zewnątrz, więc teoretycznie można podejść o każdej porze. Oczywiście wieczorem czy w nocy warto zachować zdrowy rozsądek i nie przeszkadzać mieszkańcom okolicznych budynków głośną grą.

Parking: W okolicy starostwa znajdują się miejsca parkingowe, zarówno płatne jak i bezpłatne w określonych godzinach. Centrum Rybnika jest dobrze skomunikowane, więc dojazd nie stanowi problemu.

Ile czasu przeznaczyć? To zależy wyłącznie od ciebie. Możesz zatrzymać się na pięć minut, żeby zagrać jeden utwór. Możesz spędzić pół godziny, słuchając jak grają inni. Możesz też po prostu przejść obok w drodze do urzędu i wrócić innym razem.

Instrument jest monitorowany kamerą, co zapewnia jego bezpieczeństwo i pozwala zachować go w dobrej kondycji dla wszystkich chętnych do grania.

Czy warto się wybrać?

Jeśli jesteś w Rybniku i masz kilka minut, warto podejść. Nawet jeśli nie grasz na fortepianie. To ciekawy przykład tego, jak można ożywić przestrzeń publiczną i sprawić, że kultura stanie się bardziej dostępna. Nie trzeba czekać na festiwal czy koncert – muzyka jest tu na wyciągnięcie ręki.

Dla osób grających na instrumencie to okazja do przetestowania swoich umiejętności w nietypowych warunkach. Publiczność jest przypadkowa, atmosfera nieformalna, presja minimalna. Można zagrać i odejść. Można też zostać dłużej, jeśli ktoś się zatrzyma i będzie słuchał.

Fortepian przy Starostwie Powiatowym w Rybniku to jeden z elementów szerszej strategii kulturalnej powiatu. Razem z instrumentem koncertowym w Łukowie Śląskim i drugim fortepianem plenerowym w Czerwionce-Leszczynach tworzy sieć miejsc, gdzie muzyka fortepianowa jest obecna i dostępna. Nie jako muzeum czy eksponat za szybą, tylko jako żywy element codzienności.

Adres: Plac Wolności, przed budynkiem Starostwa Powiatowego w Rybniku
Cena: Bezpłatnie
Dostępność: Całodobowo, cały rok
Dojazd: Centrum Rybnika, dostępne komunikacją miejską i samochodem