W dzielnicy Maciejów, na obrzeżach Zabrza, stoi stalowa wieża wyciągowa, która przez dekady wydobywała węgiel z podziemi kopalni Concordia. Dziś ten zabytkowy kompleks górniczy zamienił się w jedno z ciekawszych miejsc na przemysłowej mapie Śląska – łączy industrialną atmosferę z gastronomią, kulturą i możliwością zajrzenia w historię regionu. To przestrzeń, gdzie przeszłość spotyka się z teraźniejszością w sposób, który działa.
Szyb Maciej to nie muzeum w tradycyjnym sensie. Owszem, można tu zwiedzać z przewodnikiem i poznawać kulisy śląskiego górnictwa, ale równie dobrze można po prostu przyjść na obiad, kawę czy koncert. Miejsce funkcjonuje na co dzień, co sprawia, że zabytkowa architektura nie jest tylko eksponatem do oglądania, ale żywą przestrzenią.
- punkt widokowy z panoramą Zabrza
- elegancka restauracja w industrialnym stylu
- oryginalne elementy kopalnianej infrastruktury
- sala bankietowa w unikalnym otoczeniu
- plenerowe koncerty na terenie kompleksu
Historia kopalni Concordia i transformacja szybu
Węgiel w okolicach Maciejowa wydobywano już w pierwszej połowie XIX wieku, ale historia samego szybu Maciej rozpoczyna się na początku XX stulecia. Kopalnia Concordia, później przemianowana na kopalnię Pstrowski, przez dziesięciolecia była jednym z wielu zakładów wydobywczych na gęsto uprzemysłowionym Śląsku.
Wraz z wyczerpywaniem się złóż w rejonie Zabrza, kompleks mógł podzielić los wielu innych – zostać wyburzony lub popaść w ruinę. Stało się inaczej dzięki inicjatywie dr Zbigniewa Bareckiego i firmy Przedsiębiorstwo Górnicze DEMEX, którzy w latach 90. XX wieku rozpoczęli transformację obiektu. Stary szyb górniczy przekształcono w głęboką studnię, a budynki, maszyny i urządzenia zyskały nowe funkcje – społeczne, kulturalne i gospodarcze.
Zespół zabudowań wpisano do rejestru zabytków, odrestaurowano i przystosowano do celów turystycznych oraz eventowych. Efekt? Miejsce, które zamiast zamknąć kolejny rozdział śląskiej historii, zaczęło pisać nowy.
Co można zobaczyć na Szybie Maciej
Głównym punktem kompleksu jest stalowa wieża wyciągowa – charakterystyczna konstrukcja, która dominuje nad okolicą. Na jej szczycie urządzono punkt widokowy, z którego rozciąga się panorama Zabrza i okolic. Warto się tam wdrapać, żeby zobaczyć miasto z perspektywy, którą kiedyś mieli tylko górnicy obsługujący maszynerię.
W dawnym budynku nadszybia mieści się dziś elegancka restauracja o industrialnym charakterze oraz bardziej swobodne bistro „Pod Napięciem”. Na najwyższym poziomie nadszybia, tam gdzie kiedyś znajdował się główny poziom wydobywczy, powstała sala bankietowa. Trudno o bardziej nietypowe miejsce na wesele czy konferencję.
Na terenie kompleksu zachowało się wiele oryginalnych elementów kopalnianej infrastruktury. W bistro można zobaczyć mapę z przekrojem kopalni, na której naniesiony jest Szyb Maciej – pomaga to zrozumieć skalę i układ podziemnych wyrobisk. Pod podłogą parkietu tanecznego ukryto dawną wagę furmankową, na której kiedyś ważono transporty węgla.
Na przyległym placu drzewnym jako scena w plenerze służy wiadukt kolejowy, który niegdyś łączył kopalnię z Gliwicami i Bytomiem. To jedno z bardziej nieoczywistych zastosowań kolejowej infrastruktury.
Zwiedzanie z przewodnikiem i trasy turystyczne
Dla osób zainteresowanych historią górnictwa dostępne są trasy zwiedzania z przewodnikiem. Oprowadzanie obejmuje zabytkowy kompleks, architekturę przemysłową i opowieści o tym, jak funkcjonowała kopalnia. Można też podpatrzeć pracę maszynisty wyciągowego – to element, który pokazuje, jak skomplikowana była logistyka wydobycia.
Szyb Maciej wpisuje się w dwa ważne szlaki regionalne: Szlak Zabytków Techniki Województwa Śląskiego oraz kulinarny szlak „Śląskie Smaki”. To sprawia, że miejsce często odwiedzają turyści przemierzający industrialny Śląsk, ale też ci, którzy szukają ciekawych lokali gastronomicznych z charakterem.
Biuro obsługi turystów znajduje się na miejscu – tam można uzyskać informacje o zwiedzaniu, zarezerwować wycieczkę z przewodnikiem czy kupić znaczek turystyczny (dostępny w cenie 7 złotych, pieczątka gratis). Dla zbieraczy znaczków to jeden z punktów na mapie Śląska.
Restauracja i bistro – kuchnia z charakterem
Menu restauracji Szyb Maciej opiera się na doświadczeniach zespołu gastronomicznego, który czerpie inspiracje z różnych zakątków świata – od USA i Argentyny, przez Irlandię i Anglię, po Mauritius i Koreę. Bazą jest kuchnia śląska, ale nie brakuje też pizzy i burgerów. Szef Kuchni przygotowuje autorskie dania, a całość serwowana jest w industrialnych wnętrzach z dużą ilością naturalnego światła.
Bistro „Pod Napięciem” to bardziej swobodna opcja – duży bar z hokerami, możliwość organizacji imprez do 40 osób, przyjazna atmosfera. To miejsce, gdzie odbywają się wystawy, koncerty i wernisaże. Można tu zjeść lunch, umówić się na kawę czy po prostu spędzić wieczór przy dobrej muzyce i trunkach.
Od grudnia 2025 roku Restauracja Szyb Maciej jest częścią prestiżowego konsorcjum Silesia Convention Bureau, co potwierdza jej pozycję na gastronomicznej i eventowej mapie regionu.
Dla kogo jest Szyb Maciej
To miejsce działa na kilku poziomach. Miłośnicy historii i architektury przemysłowej znajdą tu autentyczny zabytek techniki z początku XX wieku i możliwość poznania kulisów górniczej pracy. Rodziny z dziećmi mogą skorzystać z placu zabaw, przewijaka, animatora dla dzieci czy zorganizować urodziny – obiekt ma też pokój „matki i dziecka” i organizuje warsztaty.
Osoby szukające nietypowego lokalu gastronomicznego docenią industrialny klimat i autorską kuchnię. Kompleks jest w pełni dostępny dla osób z niepełnosprawnościami – są podjazdy, winda na wyższe piętra, wydzielone miejsca parkingowe i dostosowane toalety.
Szyb Maciej to też przestrzeń eventowa – organizuje się tu wesela (przedział cenowy 365-440 zł za osobę), konferencje, szkolenia i spotkania firmowe dla około 100 uczestników. Sale są klimatyzowane, wyposażone w multimedia, nagłośnienie, projektory i system wystawienniczy.
Wnętrza z dużą ilością naturalnego światła i industrialnym charakterem są wdzięcznym tłem do zdjęć – zarówno weselnych, jak i zwykłych pamiątkowych fotek z wycieczki.
Praktyczne informacje – ceny, godziny, dojazd
Szyb Maciej znajduje się przy ulicy Srebrnej 6 w Zabrzu (kod pocztowy 41-819), w dzielnicy Maciejów. Dojazd samochodem jest prosty – na miejscu czeka niestrzeżony parking mieszczący do 100 aut. Z centrum Zabrza można dojechać komunikacją miejską, choć warto sprawdzić aktualne połączenia.
Restauracja i bistro działają na bieżąco – szczegółowe godziny otwarcia najlepiej sprawdzić na stronie www.szybmaciej.pl lub zadzwonić pod numer 32 323 14 75. Warto zarezerwować stolik, zwłaszcza w weekendy.
Zwiedzanie z przewodnikiem wymaga wcześniejszej rezerwacji – można to załatwić przez biuro obsługi turystów na miejscu. Ceny wstępu i oprowadzania różnią się w zależności od rodzaju trasy i wielkości grupy, więc najlepiej ustalić szczegóły telefonicznie lub mailowo przed wizytą.
Na spokojne zwiedzanie kompleksu, wejście na wieżę widokową i posiłek w restauracji warto przeznaczyć około 2-3 godzin. Jeśli ktoś planuje dłuższy pobyt z udziałem w wydarzeniu kulturalnym czy koncercie, może zostać na cały wieczór.
Miejsce łączy funkcje turystyczne, gastronomiczne i kulturalne w sposób, który sprawia, że wizyta tu to coś więcej niż standardowe zwiedzanie zabytku. To żywa przestrzeń, która pokazuje, że poprzemysłowe obiekty mogą mieć drugie życie – i to całkiem udane.