Muzeum Racibórz

Muzeum w Raciborzu to miejsce, które łączy w sobie kilka rzeczy naraz – średniowieczną architekturę, egipską mumię i śląską historię lokalną. Mieści się w dawnym kościele dominikanek z XIV wieku przy ulicy Gimnazjalnej, a jego zbiory liczą około 30 tysięcy eksponatów. To jedna z najstarszych placówek muzealnych na Śląsku, działająca od 1927 roku, choć jej początki sięgają jeszcze wcześniej.

Historia muzeum i budynek, który sam jest eksponatem

Wszystko zaczęło się około 1819 roku, gdy przy Gimnazjum Królewsko-Ewangelickim wykładowcy zaczęli zbierać różne przedmioty jako pomoce naukowe. Przez lata gromadzili je w swoich pracowniach, sortując na działy – od historii naturalnej po sztukę pomnikową. W końcu ktoś wpadł na pomysł, żeby udostępnić te zbiory szerszej publiczności.

Władze miejskie poparły inicjatywę i przeznaczyły na siedzibę muzeum pokościelny budynek przy ulicy Gimnazjalnej 1, który od 1811 roku niszczał nieużytkowany. Oficjalne otwarcie odbyło się 4 grudnia 1927 roku. Sam budynek ma fascynującą przeszłość – to dawny kościół św. Ducha, ufundowany przez księcia Przemysła, który w 1299 roku złożył ślub, że stworzy w Raciborzu klasztor dominikanek.

W 1334 roku biskup wrocławski Nanker konsekrował gotycki kościół z jednoprzestrzenną nawą i dwuprzęsłowym, prosto zakończonym prezbiterium przykrytym sklepieniem krzyżowym. W tym stanie zachował się do dziś. Wchodząc do środka, od razu czuć tę średniowieczną atmosferę – wysokie sklepienia, kamienne mury, specyficzna akustyka. To niecodzienna sceneria dla muzealnych ekspozycji.

Mumia egipska – gwiazda raciborskiej kolekcji

Największym zainteresowaniem cieszy się aż do chwili obecnej ekspozycja mumii egipskiej wraz z kartonażem i sarkofagami. I nie ma się co dziwić – to naprawdę rzadki widok w polskich muzeach regionalnych. Poza mumią pokazywane są dwa oryginalne sarkofagi oraz zdobiony kartonaż, a także trzy urny kanopskie sprowadzone przed II wojną światową do Raciborza.

Ekspozycja nosi nazwę „W domu Ozyrysa” i stanowi osobną całość. Nie każdy wie, że te egipskie zabytki trafiły do Raciborza jeszcze w okresie międzywojennym, co pokazuje, jak ambitne były plany twórców muzeum. Chcieli mieć coś więcej niż tylko lokalną kolekcję.

Mumia egipska w Raciborzu przetrwała zawieruchę II wojny światowej, podczas której wiele eksponatów muzeum uległo zniszczeniu. To jeden z nielicznych obiektów, które udało się uratować i zachować do dziś.

Co jeszcze można zobaczyć w muzeum

Muzeum posiada około 30 tysięcy eksponatów archeologicznych, historycznych, etnograficznych oraz z dziedziny sztuki i rzemiosła artystycznego. To naprawdę sporo jak na miasto liczące kilkadziesiąt tysięcy mieszkańców. Zbiory podzielone są na kilka stałych ekspozycji.

Wśród wystaw znajdują się: sztuka dawna, cyna śląska, odkrycia archeologiczne w dawnym kościele ss. dominikanek, militaria ze zbiorów muzeum, rok obrzędowy nad Górną Odrą, dawne techniki dentystyczne, beczka piwa i antałek wina oraz pradzieje ziemi raciborskiej. Każda z tych ekspozycji to oddzielny świat.

Szczególnie ciekawe są śląskie cyny – to rzemiosło artystyczne, które kwitło w regionie przez wieki. Naczynia, talerze, dzbany – wszystko wykonane z tego charakterystycznego, matowego metalu. Dla miłośników historii militarnej przygotowano osobną salę z militariami, gdzie można prześledzić dzieje wojskowości na tym terenie.

Ekspozycja etnograficzna pokazuje, jak wyglądało życie na ziemi raciborskiej – tradycyjne stroje, narzędzia, przedmioty codziennego użytku. Jest też coś dla fanów medycyny – dawne techniki dentystyczne prezentują instrumenty i metody, które dzisiaj wyglądają jak narzędzia tortur, ale kiedyś były szczytem technologii.

Dwie lokalizacje – więcej niż jeden budynek

Muzeum ma ekspozycje w dwóch miejscach: przy ulicy Gimnazjalnej 1 oraz przy ulicy Chopina 12. Główna siedziba to ten historyczny budynek pokościelny, ale warto sprawdzić, co aktualnie dzieje się w drugiej lokalizacji – często organizowane są tam wystawy czasowe.

Administracja muzeum mieści się z kolei przy ulicy Rzeźniczej 15. To tam załatwia się sprawy organizacyjne, można umówić się na oprowadzanie grupowe czy zapytać o szczegóły dotyczące zbiorów.

Dla kogo jest to muzeum

Muzeum w Raciborzu to miejsce uniwersalne. Rodziny z dziećmi znajdą tu mumię egipską, która robi wrażenie na młodszych widzach, oraz zbiory archeologiczne z lokalnymi znaleziskami. Dzieci lubią konkretne, namacalne rzeczy – a tu jest tego sporo.

Miłośnicy historii i sztuki sakralnej docenią sam budynek oraz kolekcję średniowieczną. Początkowo w muzeum znaleźć można było między innymi zbiory naczyń cynowych, szklanych i porcelanowych, militariów, rzeźby i malarstwa sakralnego, ksiąg i przedmiotów liturgicznych. Część z tych obiektów przetrwała do dziś.

Osoby zainteresowane kulturą ludową regionu też znajdą coś dla siebie – ekspozycje etnograficzne pokazują specyfikę Górnego Śląska i okolic Raciborza. To dobry punkt wyjścia, żeby zrozumieć lokalny kontekst historyczny przed dalszym zwiedzaniem miasta.

Muzeum w Raciborzu należy do najstarszych i najbogatszych w eksponaty tego typu placówek na obszarze Śląska – jego kolekcja budowana była przez niemal 200 lat.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Muzeum jest czynne od wtorku do piątku w godzinach 8:30-16:00, w soboty 7:30-15:30, w niedziele 10:00-14:00. Poniedziałki są dniami wolnymi od zwiedzania. Warto to sprawdzić przed wyjazdem, bo godziny mogą się zmieniać w zależności od sezonu lub organizacji wystaw czasowych.

Główna ekspozycja znajduje się przy ulicy Gimnazjalnej 1 w centrum Raciborza. Do muzeum łatwo dojechać samochodem – w okolicy są miejsca parkingowe, choć w centrum bywa ciasno. Można też dojść pieszo z Rynku, to dosłownie kilka minut spaceru.

Jeśli chodzi o czas zwiedzania, warto zarezerwować sobie przynajmniej godzinę, żeby spokojnie obejrzeć wszystkie ekspozycje. Jeśli ktoś chce dokładnie poznać zbiory i poczytać opisy, może zostać dłużej – dwie godziny to komfortowy czas.

Kontakt z muzeum: ul. Rzeźnicza 15, 47-400 Racibórz, tel. 32 415 49 01, e-mail: [email protected]. Aktualne ceny biletów najlepiej sprawdzić na stronie internetowej muzeum lub zadzwonić bezpośrednio – często są zniżki dla rodzin, seniorów czy grup zorganizowanych.

Muzeum organizuje też spacery tematyczne po Raciborzu, na przykład szlakiem fortyfikacji miejskich. To dobry sposób, żeby połączyć zwiedzanie wnętrz z poznawaniem miasta od zewnątrz. Warto zapytać o takie opcje przy kasie lub wcześniej mailowo.