Zamek Piastowski w Raciborzu to jedyna zachowana siedziba władców Górnego Śląska, która przetrwała do dziś w swoim pierwotnym kształcie. Stoi nad Odrą od XIII wieku, a w jego murach rezydowali kolejni książęta – najpierw Piastowie, później Przemyślidzi. Dziś to miejsce, gdzie historia spotyka się z codziennym życiem – w skrzydle północnym wciąż działa browar, którego początki sięgają 1567 roku, a w dawnej słodowni można nawet przenocować.
Nie każdy wie, że zamek powstał na miejscu dawnego grodu wzmiankowanego już w 1108 roku. Położony na Ostrogu – dawnej wyspie na Odrze – przez stulecia pełnił funkcję ośrodka władzy książęcej.
- historia sięgająca XIII wieku
- gotycka kaplica św. Tomasza Becket
- browar z 1567 roku
- interaktywne zajęcia z rekonstruktorami
- malownicza lokalizacja nad Odrą
Historia zamku – od Piastów do czasów współczesnych
W drugiej połowie XII wieku zamek stał się siedzibą księcia Mieszka IV Laskonogiego, władcy księstwa opolsko-raciborskiego. Po nim rezydowali tu kolejni górnośląscy książęta, w tym Kazimierz – dziad króla Władysława Łokietka. Pierwsze murowane partie zamku zaczęto wznosić w pierwszej połowie XIII wieku.
W XIV wieku zamek przeszedł w ręce Przemyślidów opawskich. Później, od lat 30. XIX wieku aż do 1945 roku, należał do książęcego rodu Hohenlohe-Waldenburg-Schillingsfürst z Rud. W XVIII wieku budowla ponoć była w kiepskim stanie – król pruski Fryderyk II, odwiedzając Racibórz w 1742 roku, nie wybrał zamku na miejsce swojego pobytu. W czasie wojen napoleońskich mieścił się tu szpital dla żołnierzy francuskich.
19 stycznia 1858 roku zamek ucierpiał podczas pożaru, po czym został gruntownie przebudowany. W latach 50. XX wieku budowla, jak wiele innych obiektów zabytkowych w PRL, zaczęła popadać w ruinę.
Dopiero od lat 90. zeszłego stulecia rozpoczęto stopniową odnowę. W 2012 roku zamek został odbudowany i udostępniony do zwiedzania, a w czerwcu 2016 roku poświęcono i oddano do użytkowania wyremontowaną kaplicę zamkową.
Kaplica św. Tomasza Becketa – perła gotyku
Najcenniejszym elementem zamku jest kaplica z końca XIII wieku, poświęcona świętemu Tomaszowi Becketowi z Canterbury. Ze względu na wysoki poziom artystyczny nazywana jest perłą górnośląskiego gotyku. Określenie to funkcjonuje od połowy XIX wieku i wcale nie jest przesadzone.
Kaplica bywa też porównywana do słynnej paryskiej Sainte-Chapelle – dwukondygnacyjnej kaplicy zamkowej ufundowanej przez króla Ludwika IX. To właśnie ze względu na podobieństwo do tej paryskiej świątyni raciborska kaplica otrzymała miano „śląskiej Sainte-Chapelle”.
Co można zobaczyć podczas zwiedzania
Zwiedzanie zamku odbywa się z przewodnikiem i trwa około 45-60 minut. W Domu Książęcym czekają wystawy stałe, w tym sala tronowa z zabytkowymi instrumentami muzycznymi oraz komnata straży zamkowej. Prezentowane są też ekspozycje czasowe – można tu zobaczyć między innymi kolekcję uzbrojenia z czasów nowożytnych (XVI-XVIII wiek), charakterystycznego dla wojsk Rzeczypospolitej Obojga Narodów, Imperium Osmańskiego i Bliskiego Wschodu.
Zamek oferuje też zajęcia z rekonstruktorami – rycerzami, płatnerzem, skrybą, archeologiem czy przyrodnikiem. To dobra opcja dla rodzin z dziećmi, które chcą nie tylko oglądać eksponaty za szybą, ale też poczuć atmosferę średniowiecza w bardziej interaktywny sposób.
Zamek Piastowski w Raciborzu jest jednym z nielicznych w Polsce, który dysponuje własnym kinem. W ciągu roku organizowany jest szereg wystaw, imprez i warsztatów.
Browar zamkowy i możliwość noclegu
W skrzydle północnym i zachodnim zamku od 1567 roku funkcjonuje browar zamkowy – to jedna z ciekawostek tego miejsca. Warto też wiedzieć, że w XIX-wiecznej słodowni zbudowanej przez książąt von Ratibor urządzono pokoje gościnne. Zamek oferuje 30 miejsc noclegowych w komfortowych pokojach jedno-, dwu- i trzyosobowych z łazienkami.
Pokoje są klimatyzowane, wyposażone w telewizory i wi-fi. Te na drugim piętrze mają widok na zamkowy dziedziniec, a pokoje na trzecim piętrze zachwycają wykorzystaniem dawnych elementów więźby dachowej, co nadaje im wyjątkowego charakteru. W cenę wliczone jest śniadanie.
Dla kogo jest Zamek Piastowski
To miejsce sprawdzi się dla różnych grup. Miłośnicy historii i architektury docenią gotycką kaplicę i średniowieczne mury. Rodziny z dziećmi mogą skorzystać z warsztatów z rekonstruktorami – to zdecydowanie ciekawsza forma niż standardowe zwiedzanie muzeum.
Zamek to też popularne miejsce organizacji konferencji i wydarzeń – dysponuje salą na 170 osób. Działa tu punkt informacji turystycznej oraz Agencja Promocji Ziemi Raciborskiej i Wspierania Przedsiębiorczości, która zarządza obiektem.
Informacje praktyczne – jak dojechać i ile kosztuje
Zamek znajduje się przy ulicy Zamkowej 2 w Raciborzu, na północ od centrum miasta, nad brzegiem Odry. Dojazd samochodem jest prosty – Racibórz leży przy drodze krajowej nr 45. W mieście dostępne są parkingi w pobliżu zamku.
Zamek można zwiedzać codziennie. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem, warto wcześniej zarezerwować termin przez stronę internetową zamku lub telefonicznie pod numerem +48 32 414 02 33. Biuro obsługi znajduje się w budynku bramnym, gdzie mieści się też punkt informacji turystycznej.
Szczegółowe informacje o cenach biletów i aktualnych godzinach otwarcia najlepiej sprawdzić na oficjalnej stronie www.zamekpiastowski.pl lub skontaktować się bezpośrednio z zamkiem. Warto zaplanować na zwiedzanie około godziny, choć jeśli chce się spokojnie obejrzeć wszystkie ekspozycje i kaplicę, można zostać dłużej.
Zamek jest dostępny dla osób z niepełnosprawnościami – budynek ma kilka pięter dostępnych dla zwiedzających (parter, I i II piętro). Eksponatów nie można dotykać, ale można podejść do nich z bliska.